Zbiór informacji o zdarzeniach katastrofalnych w środowisku Dolnego Śląska prowadzony od grudnia 2007 r. oraz dodatkowe wiadomości z innych części kraju, Europy, świata o najbardziej spektakularnych procesach geomorfologicznych
Blog > Komentarze do wpisu
Megapowodzie

Specjalista od spraw katastrof przyrodniczych największe światowe powodzie bez trudu skojarzy z wydarzeniami w monsunowej części Azji, z wezbraniami w dorzeczach Amazonki czy Mississipi, wylewami północnosyberyjskich rzek czy też z kulminacjami fal powodziowych głównych rzek europejskich. Powszechnie znane są także powódź biblijna i opisane w Starym testamencie zmagania Noego. Zdarzenia, jakie pozostały w pamięci ludzi są jednak stosunkowo niewielkie w porównaniu do tzw. megapowodzi z okresu późnego plejstocenu lub pliocenu. Skala megapowodzi sprawiła, że pozostawiły one ślady czytelne na powierzchni ziemi do dzisiaj. Są one obiektem pasjonujących badań prowadzonych głównie przez geomorfologów i sedymentologów.

Za największą rozpoznaną pod względem parametrów hydraulicznych megapowódź uznaje się nagłe opróżnienie północnoamerykańskiego glacjalnego jeziora Missoula pod koniec plejstocenu, kiedy przepływ fali powodziowej wynosił 2·107 m3·s-1 (5,5 tys. razy więcej niż przepływ Odry w VII 1997 r. we Wrocławiu) i sięgał poziomu 150 m ponad dno doliny (Martini et. al 2002). Pojedyncze transportowane otoczaki miały średnicę przekraczającą 20 m, a sedymentację transportowanych żwirów stwierdzono w warstwie o miąższości 100-160 m, zalegającej w rowie ryftowym na dnie Pacyfiku, oddalonym o 1000 km od ujścia rzeki Columbia (Baker 2002).

Bazaltowy otoczak z nurtu powodzi Missoula jest największą rozpoznaną tego typu formą na świecie. W głębi zdjęcia widoczna tzw.

Więcej zdjęć z rejonu zdarzenia TUTAJ.

Podobna megapowódź zdarzyła się nad jeziorem Chuya w górach Ałtaj na pd. Syberii, gdzie fala miała zbliżoną wartość przepływu do fali z Missoula, lecz sięgała na wys. 400 m. Zachowane gigantyczne antydiuny mają tam do 20 m wys. i 300 m dł., a żwirowe odsypy wys. nawet 120 m i dł. do 5 km (Carling et al. 2002). Wielkie palepowodzie znane są także z obszaru Islandii, gdzie powstawały wskutek topnienia lodowców pod wpływem procesów wulkanicznych. W pn. części lodowca Vatnajökull, między 2500 i 2000 lat temu, miał miejsce odpływ rzędu 0,7·106 m3·s-1 lub większy, tworzący diuny wys. 1-3 m i odsypy żwirowe 5 m wys. (Waitt 2002). W czasach historycznych podobne zdarzenia miały w pn. Islandii miejsce 12 X 1918 r. (przepływ szacowany na 1,5·106 m3·s-1) i 4-5 XI 1996 (52 000 m3·s-1). W innych regionach świata megapowodzie dotknęły np. obszary pn. Syberii, czy depresję rzek Kuma i Manych, gdzie w późnym glacjale doszło do połączenia mórz Kaspijskiego i Czarnego. Na okres pliocenu datowana jest gigantyczna powódź rozpoznana na Gibraltarze.

Literatura:

Baker V.R., 2002, High-energy megafloods: planetary settings and sedimentary dynamics, [w:] P. Martini, V.R. Baker, G. Garzón (red.), Flood and Megaflood Processes and Deposits: Recent and Ancient Examples, Spec. Publs int. Ass. Sediment. No 32, Blackwell Science, s. 3-15.

Carling P.A., Kirkbride A.D., Parnachov S., Borodavko P.S., Berger G.W., Late Quaternary catastrophic flooding in the Altai Mountains of south-central Siberia: a synoptic overview and an introduction to flood deposit sedimentology, [w:] P. Martini, V.R. Baker, G. Garzón (red.), Flood and Megaflood Processes and Deposits: Recent and Ancient Examples, Spec. Publs int. Ass. Sediment. No 32, Blackwell Science, s. 17-35.

Martini P., Baker V.R., Garzón G. (red.), 2002, Flood and Megaflood Processes and Deposits: Recent and Ancient Examples, Spec. Publs int. Ass. Sediment. No 32, Blackwell Science, 312 s.

Waitt R.B., 2002, Great Holocene floods along Jökulsá á Fjöllum, north Iceland, [w:] P. Martini, V.R. Baker, G. Garzón (red.), Flood and Megaflood Processes and Deposits: Recent and Ancient Examples, Spec. Publs int. Ass. Sediment. No 32, Blackwell Science, s. 37-51.

 

 

wtorek, 14 lipca 2009, echoforever

Polecane wpisy

  • Trzęsienie ziemi na Haiti

    Haiti to najstarsze niepodległe państwo w Ameryce Środkowej. Położone jest wraz z Republiką Dominikany na wyspie Haiti , należącej do archipelagu Wielkich Anty

  • Ginące jezioro

    O Jeziorze Aralskim napisano już wiele i bez wątpienia drastyczne zmniejszenie jego powierzchni uznać można za swoistą katastrofę. 2000 2001 2002 2004 2006 2

  • Brasil!

    Początek kwietnia 2009 zapisał się w Brazylii dotkliwymi w skutkach powodziami. Jak podają agencje informacyjne w wyniku zalania bądź osunięć gruntu śmierć poni